NetteTercume.com

Online Translation Agency

Çeviri Hareketi: www.cevirihareketi.org

leave a comment »


Atatürk Yüksek Kurumu’nun koordinatörlüğünde, Türk Dil Kurumu bünyesinde ve Türk Tarih Kurumu, Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk Kültür Merkezi’nin desteği ile Farklı Kültürlerin Temel Düşünce, Bilim ve Sanat Eserlerini Türkçeye Çeviri Hareketi adlı bir proje başlatıldı:

Toplumlar kültürleriyle kimlik kazanırlar. Kültür, millî dilde ifadesini bulur, millî dille korunur ve nesilden nesle aktarılır. Dil, kültürün diğer bütün boyutlarını içeren ana unsurdur. Kültürün bilim, düşünce, sanat, hukuk vb. boyutlarının tamamı dilde doğar; hatta dil ile doğar denilebilir. Her kültürün zenginleşmesi; dinamizmini, yaratıcılığını ve özgünlüğünü koruyup sürdürebilmesi ve her zaman çağdaş kalabilmesi; kendi öz düşünce varlığını dikkate almak kaydıyla diğer bütün kültürlerin temel eserlerini kendi diline çevirmesine ve bunları özümleyebilmesine bağlıdır. Kültürün temel dinamiklerinden birisi olan bilimsel araştırmalarda da durum aynıdır. Her hangi bir bilim dalında yaratıcı olabilmek ve özgün bilgi üretebilmek, ancak o alanın bilinenlerinin tamamının bilinmesi ve bilinmeyenlerinin de tespit edilmesi; sonra da bu bilinmeyenlerden birinin bilimsel araştırmalarla bilinir hale getirilmesiyle mümkündür.

Bir bilim insanının ya da herhangi bir entelektüelin, bir kaç yabancı dil bilse bile, alanıyla ilgili olarak dünyanın bütün dillerindeki, -en azından en çok eser bulunan önemli diller-deki- bilinenlerini öğrenmesinin ne kadar zor, hatta imkânsız olduğu açıktır. Bu durumda, bilinen ya da bilinmeyenlerin tespiti de, özgün ve yeni bilgi üretimi de zorlaşacaktır.

Bu sorunun çözümü, ancak -Ortaçağ’da İslam Dünyası’nda ve Yeniçağ’da Avrupa’da örneklerine rastlandığı üzere- yoğun ve sistemli tercüme faaliyetleriyle, farklı kültürlerin temel düşünce, bilim ve sanat eserlerinin millî dile aktarılmasıyla mümkün olmaktadır.

Zamanında bu tür faaliyetler öncelikle düşünce seçkinlerini, ileri eğitim düzeylerindeki bilginleri etkilemekteydi. Ancak günümüzde eğitimin yaygınlaşması, bilimlerin ve nitelikli bilim eseri verilen dillerin çoğalması, tercümenin daha geniş okuyucu kitlelerine ulaşmasını zorunlu kılmıştır. Çeviri hareketi ile birlikte, düşünce, bilim ve sanat alanında evrensel bilgiyle temasa geçilmesi sayesinde, ülkenin gençleri daha ortaöğretim ve lisans öğrenimi sırasında bu eserlerle tanışabilecek, onları eleştirip kendi dilinde tartışabilecek, kendi yerel kültür dinamikleriyle yoğurup özümleyebilecek ve evrensel ölçekte bilinmeyenleri bilinir hâle getirmek üzere araştırmalara başlayacak, netice itibariyle evrensel ölçekte özgün ve yeni bilgi üretebilecektir.

Türkiye’de, bireysel çeviri çabaları dışında devlet tarafından ilk örgütlü çeviri girişimi, XVIII. yüzyılda Lâle Devri’nde Nedim Efendi’nin başkanlığında belli sayıdaki kişiden oluşan bir Tercüme Heyeti oluşturularak başlamıştır. Bundan sonra çeviri faaliyetleri, sırasıyla Tercüme Odası, Tercüme Cemiyeti ve Telif ve Tercüme Dairesi adlı kuruluşlarda yürütülmüştür. 1919′da mütareke döneminde bir Avrupalı danışmanın tavsiyesi üzerine Telif ve Tercüme Dairesi lağvedilmiştir. Yeni Türkiye’nin kuruluşuna paralel olarak, 1921′de Telif ve Tercüme Encümeni teşkil edilmiş; Birinci Türk Neşriyat Kongresi kararı uyarınca da 1940 yılında, Maarif Vekili Hasan Ali Yücel tarafından Tercüme Bürosu kurulmuştur. Bu kuruluşların hepsi, özellikle de Tercüme Bürosu, doğu ve batı klasiklerinden birçok eseri dönemlerinin Türkçesine kazandırmışlardır. Özel sektör tarafından da çeviriler yapılmakta ve yayımlanmaktadır. Ancak bu çabalardan hiçbirisi, yukarıda anlatılan işlevi yerine getirebilecek yoğunluğa ulaşamamıştır. Gerçekten bugün, dünyada mevcut düşünce, bilim ve sanatı Türkçeye aktardığımızı söylememiz mümkün değildir. Hâlbuki buna ihtiyaç vardır.

2011 yılı, Hasan Ali Yücel’in vefatının 50. Yıl dönümüdür. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, bu vesileyle, yukarıda anlatıldığı biçimde sistemli ve bilinçli bir tercüme hareketini yeniden başlatmayı kararlaştırmış; bir yatırım projesi hazırlayarak DPT’nin onayını almış ve gerekli ödeneği bütçesine koymuştur. Farklı Kültürlerin Temel Düşünce, Bilim ve Sanat Eserlerini Türkçeye Çeviri Hareketi adını taşıyan bu Proje; Atatürk Yüksek Kurumu’nun koordinatörlüğünde, Türk Dil Kurumu bünyesinde ve Türk Tarih Kurumu, Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk Kültür Merkezi’nin desteği ile yürütülecektir. Ancak bu projenin gerçekleşmesi; koordinatör kurumun, üniversitelerle ve ülkenin bütün entelektüelleriyle işbirliği yapmasına bağlıdır. Bu işbirliği sayesinde, öncelikle farklı kültürlerin tercüme edilecek eski ve yeni, yerli ve yabancı temel düşünce, bilim ve sanat eserlerinin tespit edilmesi, bu projeyle ilgilenebilecek bilim insanlarının belirlenmesi ve bir Veri Tabanı oluşturulması gerekmektedir. Bu tespitlerden sonradır ki, yapılacak tahliller ve elde edilecek çıktılar ışığında söz konusu Çeviri Hareketi’nin iş akışı konusunda plan ve programlar yapılabilecektir.

Türkiye’nin bilim ve kültür hayatına önemli katkılar sağlayacak olan bu projeye, kendi alanlarınızla ilgili olarak mutlaka Türkçeye çevrilmesi gerektiğine inandığınız temel eserlerin künyelerini ve ilgili diğer bilgileri, www.cevirihareketi.org adresindeki Kitap Öneri Formunu doldurmak suretiyle katkıda bulunabilirsiniz.

Çeviri Hareketi Projesi ile ilgili gelişmeleri Projenin Genel-Ağ Sayfası üzerinden takip edebilir ve her türlü görüş ve önerilerinizi proje@cevirihareketi.org adresine gönderebilirsiniz.

Written by NetteTercume

Mart 28, 2011 6:23 am

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: