NetteTercume.com

Online Translation Agency

Hayvan Çiftliği Kitabının Halide Edip Adıvar Çevirisi

leave a comment »


Kitap okumayı çocukluğumdan bu yana çok seviyorum. Okumayı öğrendiğim günden bu yana böyle bu. Değişmeyeceğine de eminim. Hal böyle olunca, edebiyat da zayıf noktalarımdan biri haline geldi. Beğendiğim çeviriler beni mutlu ederken, kötü çeviri okumak sinirlerimi bozmaya başladı.

George Orwell’in Animal Farm – A Fairy Tail kitabı beğendiğim kitaplardandır. Halide Edip Adıvar çevirisini de severek okumuştum. Sonradan eserin orijinalini, diğer Türkçe çevirilerini inceledim. Sevdiğim, sevmediğim noktalar var elbet. Bunları paylaşmak istedim sizinle.

Kitabı Türkçeye çeviren çoğu çevirmen Hayvan Çiftliği ismini kullanmış, ancak kitabın bir alt başlığı daha var. Sadece Celal Üster ‘Bir Peri Masalı’ alt başlığını kullanmış. Bunun sebebini bilmiyorum. Kitabın adı zaten çocuk kitabı gibi tınlıyor, bu alt başlık da bunu daha çok körükleyen bir sebep olarak görülmüş olabilir. Sadece bir varsayım tabii.

Halide Edip Adıvar’ın sevdiğim özelliklerinden biri çeviri yaparken cümleleri Türkçe yapılara uygun kılmasıdır. İngilizce cümle yapısı gereği, cümlelerin uzun, kompleks olması normalken, Türkçe için mümkün değildir bu. Bizim cümlelerimiz kısa olmalıdır. Zaten bu kurala uymayan çevirileri okuyan okurdan ‘Ay cümlenin sonunu okurken başını unuttum vallahi!’ yakınmalarını duyarız sürekli. Halide Edip Adıvar da uzun İngilizce cümleleri keserek birkaç Türkçe cümle haline getirmiştir. Böylece cümle yapıları Türkçeye uygun hale gelmiştir, metinde akıcılık oluşturmuştur.

Birkaç yerde de, yukarda belirttiğimin aksine, kısa olan İngilizce cümleleri, Türkçeye çevirirken birleştirme yöntemine gitmiştir. ‘All men are enemies. All animals are comrades.’ cümlelerini birleştirerek, ‘Bütün insanlar düşman, bütün hayvanlar yoldaştır.’ diye çevirmiştir ve bence çok da isabetli bir karar almıştır. Burada cümlelerin bir solukta okunabilmesi yine akıcılığı devam ettirmiştir.

Çeviri metne kelime eklediği yerler de dikkatimi çekti Adıvar’ın. Örneğin kaynak metinde geçen Hamshire kelimesini, Hamshire eyaleti, Daily Mirror’ı, Daily Mirror Gazetesi şeklinde çevirmiştir, okurun daha iyi anlamasını sağlamıştır.

İngilizce deyim kullanılan yerlerde, uygun Türkçe deyim bulması da hoşuma gitmişti Adıvar’ın. Hiç rahatsız etmiyor kullandığı deyimler, çeviri kokmuyor. Örneğin ‘word had gone round’ deyimini ‘ağızdan ağza dolaşmıştı’ şeklinde çevirmiştir.

Halide Edip Adıvar’ın bu çevirisini okurken pek bir rahatsızlık hissetmediğimi (tek istisnayla!) yazımın başında belirtmiştim. Ama çeviriyi kitabın orijinaliyle karşılaştırdığımda hayal kırıklığına uğradığım bazı noktalar oldu. Karşılaştırma yaparken, Adıvar’ın çeviri metne azımsanmayacak ölçüde cümle eklediğini gördüm. Orijinal metinde olmayan cümlelerden söz ediyorum!

Şu söz ettiğim kitabın tek istisnasını da söyleyeyim. Pound kelimesi lira diye çevrilmiş. Bunun sebebi ne bilmiyorum ama orijinal metnin bu denli Türkçeleştirilmesine karşıyım. Metnin özgünlüğünün de bir şekilde korunması gerek. Yine de Halide Edip Adıvar’ın çevirisi diğer çevirilerle karşılaştırıldığında daha edebi geliyor bana. Belki de edebiyatçı yönünü de sevdiğimdendir.

Başak Yılmaz

Editör

NetteTercume.com

Written by NetteTercume

Ağustos 2, 2011 10:23 pm

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: