NetteTercume.com

Online Translation Agency

Çeviride Maddi Kaygı Gütme Gafleti

with one comment


“Ancak doğru olanı yaptığınızda kazanmaya
başlayacaksınız.”

Mike Phillips

 Film dünyası…

Sınırlarından bahsetmeme gerek yok elbette. Büyüdükçe büyüyor, senaryolarından esinlenip yeni icatlar yapılıyor, yeni araçlar üretiliyor; tıpkı Speed Racer filminden esinlenilerek gerçeği üretilen Mach 5 ve Ghostbusters’dan esinlenilerek gerçeği üretilen Ectomobile gibi. Hatta Yüzüklerin Efendisi, The English Patient ve Game of Thrones gibi zamanının en iyilerinden olan romanlardan esinlenip bilgisayar desteğiyle üç boyutlu görseller sunularak hayret verici milyonlarca dolarlık filmler, diziler üretiliyor. Filmler bazen Inception gibi hayal gücümüze zor sığdırabileceğimiz kadar kapsamlı olabilirlerken, bazen tüm bunların aksine sırf satılabilmesi için filmler üretiliyor. Doğal olarak, maddi amaç güderek üretilen filmlerde görselden seslendirmelere kadar vahim bir manzara ortaya çıkıyor. Tabii filmin diğer dillere hazırlığı aşamasında yapılan çeviriler de bundan nasibini almaktan kurtulamıyor. Sonuçta, çevirmen-yazar Sabri Gürses’in Çeviribilim isimli internet sitesinde de belirttiği gibi; çeviri zehirlenmesi ortaya çıkıyor.

Uzun zamandır benim aklımda da bunun benzeri bir başlık gezinip durdu. Bir türlü yazıya dökemediğim başlığın Sabri Gürses’in klavyesinden geldiğini görmek beni hem kıskandırdı, hem mutlu etti. Zira kendisi, romanlarında da açıkça görüldüğü gibi örneklendirmeler konusunda gayet başarılı. Konuyu, bir akşam eşiyle yemek sırasında televizyon izlerken şahit olduğu görüntüler ve anlayamadığı cümlelerden yola çıkarak anlatırken;  insanın aklını bulandıran ve anlaşılması hayli güç olan başarısız film çevirilerinin yol açtığı karmaşıklığa özellikle dikkat çekiyor. Televizyonu kapatmasına rağmen bir süre eşiyle birlikte güçlükle konuşabilen Gürses, kalitesiz çevirilerin yol açtığı zehirlenme hakkında “Sarımsaktan mı acaba?” diye bile şüphelendiği belirtiyor. Biraz bekleyerek bir bardak suyun üzerine kendisini zar-zor toparlayıp, eşinin tavsiyesi üzerine başarısız film çevirmenlerini dövme fikrinden vazgeçerek onlara Türkçe öğretmeyi düşünüyor.

Aslında çevirmen olmaya rağmen Türkçe öğretilmenin dayak yemekten beter olacağını düşündüğü çevirmenler hakkında kendisine katılıyorum. “Beşer şaşar”, buna sözüm yok, herkes gibi ben de hata yapıyorum ama kimseyi zehirlediğimi zannetmiyorum; hele de milyon dolarlık filmlerin çevirisini yapacaksam, kaçınacağım ilk şey izleyicinin zihnini devrik ve bozuk Türkçeyle yapılmış çevirilerle zehirlemek olurdu.

Bir dilde, daha önce görülmemiş bir yazı yeteneğine sahip olmak usta işi romanlar veya şiirler üretmenizi sağlasa da; başka bir dili biliyor, konuşabiliyor ya da her gün kullanıyor olmanız çeviri yapabileceğinizin kanıtı değildir. Dile hâkim olmak çok farklı bir şeydir; tabiri caizse her kişinin değil, er kişinin harcıdır. Er kişilerin de maddi kaygıyla çeviri yapacağını, yaptığı çevirilerin de baştan savma ya da hedef kitle düşünülmeden umarsızca üretilmiş olacağını hiç sanmıyorum.

İşte bu yüzden; çevirinizi işin ehline, usta çevirmenlerle çalışan profesyonel tercüme bürolarına bırakmanızı tavsiye ediyorum…

Emin Tugay Ersoy

Editör

NetteTercume.com

Written by NetteTercume

Ağustos 10, 2011 7:20 pm

Çeviride Maddi Kaygı Gütme Gafleti, çeviri kategorisinde yayınlandı

Bir Yanıt

Subscribe to comments with RSS.

  1. Merhaba.
    Orjinal DVD’lerde veya sinema filmlerinde “profesyonel” çevirmenlerce yapılmış tercümelerdeki “fahiş” hataların fazlasıyla arttığını, iyi/kötü dengesinin yarı yarıya ulaştığını söylemekte fayda var. Bir örnek vermek istiyorum: http://tsorian.blogspot.com/2010/12/traduttore-traditore.html

    Hamdi

    Ağustos 24, 2011 at 11:16 am


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: