NetteTercume.com

Online Translation Agency

Çeviride Daha Önce Kimsenin Bahsetmediği Bir Kusur

leave a comment »


 

“Bilgi, iki şekilde ışık tutar; biri aydınlatır, diğeri kör eder.”

James Thurber

19. yy Amerikan Yazarı

Bazı yazarlar veya çevirmenler okuyucularını, hakkında yazdıkları meselenin hiçbir önemi yokken, dili çarpıcı ve süslü kullanımlarıyla etkileyebilir; bazıları da dil kullanımları hiç de etkileyici olmasa bile okuyucuları, ele aldıkları konunun önemiyle etkileyebilmektedir. Böylece çevirinin kişiden kişiye (ya da yetenekten yeteneğe) değişmesi ve bu yüzden bir türlü ortak bir paydada buluşulamaması gibi çeşitli sorunlar nedeniyle bugüne kadar belki binlerce kusurdan bahsedilmiş ancak bir türlü sonu getirilememiştir. Ne kadar tekrarlansa da, bu kusurlar hâlâ kapatılamadığından tekrarlanmaya devam etmektedir. Ancak bahsedilen tüm kusurlardan apayrı olarak, 20. yüzyılın İncil çevirilerinde liderlik eden ve geçtiğimiz Ağustos ayında Madrid’deki evinde hayatını kaybeden Eugene Nida gibi yalnızca en iyilerin gözüne çarpan ufacık ama çevirinin kaderini değiştiren kusurlar da bulunmaktadır. Onun fikrine göre çevirmenin, çevirisini yaptığı konu hakkında tam bir uzman olması, bizim düşündüğümüz kadar da iyi olmamaktan ziyade gayet zararlı ve çevirinin gayeleri açısından tehlikeli bir durum. 

Aksine, geçmişte bu konu hakkında yazılmış tüm kitaplarda veya makalelerde denir ki; bir çevirmen, çevirisini yapacağı konunun tam bir uzmanı olmalıdır. Ancak bu kaçınılmaz bir çelişkidir ki; konu hakkında sahip olunan bilgi ne kadar çoksa, çevirinin etkin görevi de o kadar zarar görecektir. Anlatmak istediğim şu: Konunun uzmanı çevirmenler konuyu o kadar fazla biliyor ki; okuyucuyu da aynı uzmanlık seviyesinde -istemeden- zannedip, meseleyi onların anlayacağı dilden çok daha karmaşık ve terimbilim yönünden çok daha yoğun bir seviyede dile getiriyorlar. Bu tip, konunun uzmanı çevirmenlerin ömürleri zaten en az kendileri kadar uzman kişiler ile araştırmalar yapıp akademik makaleler çıkarmakla geçtiğinden ve bu yüzden çevirisini yapmakta oldukları konu hakkında pek de bilgisi olmayan insanların yerine kendilerini koymakta güçlük çektiklerinden; asıl amacı “kaynak metindeki mesajı erek metne en muhtemel şekliyle taşımak” olan çeviri eylemi hakkıyla yerini bulamıyor, bulsa da anlaşılmıyor, anlaşılmayan metnin değeri bilinmiyor. “Değer bilme” sorumluluğu okuyucuya ait olsa bile, “iyi niyetli çevirmen” sıfatına yakışabilmek için çevirmenlerin maalesef bunu da üstlenmesi gerekiyor.

Üstelik söz konusu çevirmenlerin çoğu, ‘çeviribilimcilik’ yükünün hakkını verememekle birlikte, bu işi -tıpkı daha önceki yazılarımda da belirttiğim gibi- maddî kaygılar güderek yapmakta. Kimin iyi kimin kötü olduğunu iyi bilen, profesyonellikten anlayan, işini tertemiz yapmak ve yaptırmak isteyen müşteriler için bu hiç sorun olmasa da; dünyanın her yerinde toptan satış için bir-iki ayda çevrilmiş çalışma kitapları gibi örnekler görmek hâlâ mümkün. Bu kitaplar genelde, özellikle de eğitim camiası tarafından sorgusuz-sualsiz kabul görmektedir ki; işin en kötü yanı da budur zaten.

Diğer yandan bir çevirmen, bir dildeki mesajı diğer bir dile aktarırken tamamen tarafız olmadığı sürece; dilin doğası, çevirmenin görevi ve çevirinin hedef metne ulaşmaktaki asıl amacının ortaya çıkardığı sonuçların şaşmasından kaçınması imkânsız olacaktır.

İşiniz hangi alanda olursa olsun; örneğin yasal sözleşmeler, ticari proje teklifleri, uluslararası taahhütler; akademik tez, makaleler ya da sanatsal hatta hukuki konular… Her biriyle ilgilenen ayrı ayrı uzmanlar tarafından, işini ince eleyip sık dokuyarak mesleğinde usta kişilerle çalışan profesyonel tercüme firmalarını seçmeniz, rakiplerinizin arasında güneş gibi parlamanızı ve bu parlaklıktan zarar görmemenizi sağlayacaktır. Sizin için hazırlanmış bu aydınlıktan faydalanın…

Emin Tugay Ersoy

Editör

NetteTercume.com

 

Written by NetteTercume

Ekim 14, 2011 12:51 pm

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: